Tự học C++ – Module 3: Toán học, Booleans và Cấu trúc điều kiện

1. Toán học (Math) trong C++

Ngoài các toán tử số học cơ bản, C++ còn cung cấp các hàm toán học mạnh mẽ thông qua thư viện tiêu chuẩn.

Max và Min:

Hàm `max(x, y)` dùng để tìm giá trị lớn nhất, và `min(x, y)` dùng để tìm giá trị nhỏ nhất giữa hai số. Chúng có sẵn trong thư viện mặc định.

cout << max(5, 10); // Kết quả: 10
cout << min(5, 10); // Kết quả: 5

Thư viện “:

Để sử dụng các hàm phức tạp hơn như căn bậc hai, làm tròn số, hay logarit, bạn cần `#include `.

| Hàm | Ý nghĩa | Ví dụ |

| :— | :— | :— |

| `sqrt(x)` | Căn bậc hai của x | `sqrt(64) = 8` |

| `round(x)` | Làm tròn số thập phân | `round(2.6) = 3` |

| `log(x)` | Logarit tự nhiên của x | `log(2) = 0.693…` |

| `pow(x, y)` | x lũy thừa y | `pow(2, 3) = 8` |

| `abs(x)` | Giá trị tuyệt đối của x | `abs(-5) = 5` |

—

2. Kiểu Luận lý (Booleans)

Trong lập trình, bạn sẽ thường xuyên gặp các tình huống chỉ có hai lựa chọn: ĐÚNG hoặc SAI. C++ dùng kiểu `bool` cho việc này.

Giá trị Boolean:

Một biến `bool` nhận hai giá trị: `true` (thường tương ứng với 1) hoặc `false` (tương ứng với 0).

bool isCodingFun = true;
bool isFishTasty = false;
cout << isCodingFun; // Kết quả: 1

Biểu thức điều kiện:

Bạn có thể tạo ra giá trị boolean bằng cách sử dụng các toán tử so sánh (như ta đã học ở Module 2).

int x = 10, y = 9;
cout < y); // Kết quả: 1 (vì đúng)

—

3. Cấu trúc điều kiện If…Else

Cấu trúc này cho phép bạn thực hiện các khối mã khác nhau dựa trên kết quả của một điều kiện.

Câu lệnh `if`:

Dùng để thực hiện mã CHỈ KHI điều kiện là đúng.

if (20 > 18) {
  cout << "20 lớn hơn 18";
}

Câu lệnh `else`:

Dùng để thực hiện mã KHI điều kiện của `if` là sai.

int time = 20;
if (time < 18) {
  cout << "Chào buổi ngày.";
} else {
  cout << "Chào buổi tối.";
}

Câu lệnh `else if`:

Dùng để kiểm tra một điều kiện mới nếu điều kiện trước đó sai.

int time = 22;
if (time < 10) {
  cout << "Chào buổi sáng.";
} else if (time < 20) {
  cout << "Chào buổi ngày.";
} else {
  cout << "Chào buổi tối.";
}

—

4. Toán tử điều kiện rút gọn (Ternary Operator)

Thay vì dùng `if…else` dài dòng, bạn có thể dùng toán tử `? :` cho các trường hợp đơn giản.

Cú pháp: `biến = (điều kiện) ? giá_trị_nếu_đúng : giá_trị_nếu_sai;`

int time = 20;
string result = (time < 18) ? "Good day." : "Good evening.";
cout << result;

—

5. Cấu trúc Switch…Case

Khi bạn có quá nhiều điều kiện cần kiểm tra trên CÙNG một biến, `switch` sẽ giúp mã nguồn sạch sẽ hơn nhiều so với việc dùng hàng loạt `else if`.

Cú pháp:

int day = 4;
switch (day) {
  case 1:
    cout << "Thứ Hai";
    break;
  case 2:
    cout << "Thứ Ba";
    break;
  // ... các case khác
  default:
    cout << "Chờ đến cuối tuần";
}

Các từ khóa quan trọng:

• `break`: Thoát khỏi khối `switch` ngay sau khi tìm thấy kết quả đúng. Nếu không có `break`, chương trình sẽ tiếp tục chạy các `case` bên dưới ngay cả khi không khớp.
• `default`: Khối mã sẽ chạy nếu không có bất kỳ `case` nào khớp.

—

Lời kết Module 3

Module 3 đã giúp chương trình của bạn “thông minh” hơn rất nhiều. Khả năng rẽ nhánh và đưa ra quyết định là cốt lõi của mọi ứng dụng thực tế.

Trong Module 4, chúng ta sẽ học về Vòng lặp (Loops) và Mảng (Arrays) – cách để máy tính thực hiện các công việc lặp đi lặp lại hàng triệu lần một cách chính xác.

Hẹn gặp lại các bạn!